Elk jaar hetzelfde ritueel: eind augustus komt de grote tas van zolder, gaan de linnen broeken en de dunne jurken erin, en verdwijnt de halve kast tot mei. Ik heb het jaren gedaan omdat het hoorde. Sinds twee zomers doe ik het niet meer, en eerlijk gezegd is mijn garderobe er nuchterder en draagbaarder van geworden. Niet omdat ik ineens minimalistisch ben geworden, maar omdat het opbergen van zomerkleding een probleem oplost dat in Nederland nauwelijks bestaat.
Het weer hier is namelijk geen schakelaar. September levert regelmatig middagen van vierentwintig graden op, gevolgd door een ochtend van elf. Wie in de eerste week van september alles wat kort of dun is in een vacuumzak stopt, staat twee weken later te zweten in een gebreide trui omdat het alternatief op zolder ligt. Dat is geen kwestie van stijl, dat is een kwestie van onhandigheid.
Seizoenen zitten in de stof, niet in het model
Het idee dat kleding een seizoen heeft, klopt maar half. Een katoenen jurk is niet zomers omdat hij een jurk is, maar omdat katoen lucht doorlaat en snel afkoelt. Diezelfde jurk over een dunne coltrui, met een panty en laarzen eronder, is in oktober een prima outfit. Een linnen blouse onder een wollen vest doet in november precies wat een flanellen overhemd doet. Het model verandert niet mee met de kalender, de stof bepaalt hoe warm je het krijgt.
Dat zie je ook terug bij de stukken die iedereen zonder nadenken het hele jaar draagt. Een spijkerbroek is niet warmer in januari dan in juli. Een wit T-shirt evenmin. Toch belanden precies die twee nooit in de opbergtas, terwijl een gestreepte zomertop dat wel doet, ook al is het verschil in stofdikte verwaarloosbaar. De scheiding tussen zomer en winter in de kast is voor een groot deel gewoonte, geen logica.
Wat wel echt seizoensgebonden is, is een korte lijst: badkleding, de dikke winterjas, echt zware truien van grof wol, en gevoerde laarzen. Die vier categorieën hebben een periode waarin ze niets te zoeken hebben. De rest zit in het grote grijze gebied, en dat grijze gebied is precies waar de meeste dagen van het jaar in vallen.
Wat er gebeurt als je de kast met rust laat
Het eerste dat opvalt, is dat je anders gaat combineren. Zolang de zomerspullen zichtbaar hangen, blijven ze meedoen in je hoofd. Een mouwloze top wordt een onderlaag. Een zomerjurk wordt een tuniek over een broek. Een dunne blouse gaat open over een shirt. Dat zijn combinaties die je nooit bedenkt wanneer de helft van je kleding in een zak op zolder ligt, want je vergeet simpelweg dat je die stukken hebt.
Het tweede dat opvalt, is dat je minder koopt in september en oktober. De maanden waarin de winkels vol hangen met najaarscollecties zijn ook de maanden waarin je kast er leeg uitziet, juist omdat je zelf net de helft eruit hebt gehaald. Die leegte voelt als een tekort en een tekort nodigt uit tot winkelen. Ik heb dat jarenlang gedaan zonder door te hebben dat ik het probleem zelf had gecreëerd.
Het derde punt is minder romantisch maar wel belangrijk: kleding die maandenlang samengeperst in een zak ligt, komt er zelden goed uit. Vooral gebreide stukken en alles met wat elastaan erin verliezen model, en katoen dat niet helemaal droog was toen het de zak in ging, ruikt in april muf. Dan mag je in het voorjaar de halve garderobe opnieuw wassen. Wie toch opbergt, moet dus in elk geval weten wat er op het label staat, en dat is precies het moment waarop het handig is om de tekens op het waslabel nog eens rustig na te lopen voordat er iets de machine in gaat.
De kast anders indelen in plaats van leegruimen
Niet opbergen betekent niet dat alles door elkaar mag hangen. Wat bij mij werkt, is een indeling op warmte in plaats van op seizoen. Links de dunste laag, in het midden de middenlaag, rechts alles wat echt warm is. Je pakt dan vanzelf een top uit het linkerdeel en een vest uit het middendeel, en je hoeft niet meer te bedenken of iets bij deze maand hoort. Op een ochtend waarop de thermometer niets zinnigs zegt, is dat sneller dan zoeken.
De stukken die echt niet meedoen, mogen wel weg uit het zicht. De badkleding, de skispullen, de winterjas in juli. Dat is een handjevol items en die passen in één doos, niet in drie zakken. Alles wat overblijft, blijft hangen. Dat vraagt wel dat je kritischer bent op wat je bewaart, want een kast waarin alles het hele jaar hangt, is een kast waarin je ziet hoeveel je niet draagt. Dat is confronterend, maar het is ook precies de reden waarom deze aanpak werkt. Wie hier structuur in wil aanbrengen zonder meteen alles weg te doen, heeft veel aan een vaste basisgarderobe met een beperkt aantal stukken, omdat je dan per stuk kunt beoordelen of het in meerdere seizoenen meedoet.
Er is één uitzondering waarbij ik het opbergen wel begrijp, en dat is ruimtegebrek. In een klein appartement met één kledingkast is de keuze soms simpelweg niet aan jou. Ook dan zou ik alleen de echte uitersten opbergen en de tussenlaag laten hangen, want de tussenlaag is wat je in maart, april, september en oktober aanhebt. Dat zijn vier maanden per jaar, een derde van de tijd.
De overgang zit in de jas, niet in de kast
Wat de seizoenswissel in de praktijk bepaalt, is zelden wat je aan je lijf draagt maar wat je erover aantrekt. Zolang de jas klopt, kun je eronder maandenlang dezelfde stukken blijven dragen. Precies daarom is de keuze voor een tussenjas belangrijker dan de vraag of je zomerkleding nog mag. Een goede tussenjas rekt je najaar met weken op en maakt de helft van je zomergarderobe alsnog draagbaar.
Ik weet dat het voor sommige mensen een prettig moment is, dat opruimen en omwisselen. Het markeert een overgang, het voelt georganiseerd, en er zit iets aangenaams in het terugvinden van je zomerjurken in mei. Dat gun ik iedereen. Maar als je dit jaar merkt dat je halverwege september weer eens iets van zolder gaat halen omdat het onverwacht warm is, dan is dat een aanwijzing. De kalender bepaalt niet wat je aantrekt, het weer van die ochtend doet dat, en je kast kan daar maar beter op ingericht zijn.
